( 19915 - 19907 ) فرموده است : وكلّ متوقّع آت وكلّ آت قريب دان . اين عبارت ، نوع ضرب اوّل از شكل اوّل قضاياى منطقي است ، ونتيجة اين است كه هر چه مورد انتظار است ، قريب ونزديك است ، واشاره است به مرگ وآنچه پس از آن است . نيز از اين خطبه است : الْعَالِمُ مَنْ عَرَفَ قَدْرَهُ - وَكَفَى بِالْمَرْءِ جَهْلًا أَلَّا يَعْرِفَ قَدْرَهُ - وَإِنَّ مِنْ أَبْغَضِ الرِّجَالِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى لَعَبْداً - وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَى نَفْسِهِ - جَائِراً عَنْ قَصْدِ السَّبِيلِ - سَائِراً بِغَيْرِ دَلِيلٍ - إِنْ دُعِيَ إِلَى حَرْثِ الدُّنْيَا عَمِلَ - وَإِنْ دُعِيَ إِلَى حَرْثِ الْآخِرَةِ كَسِلَ - كَأَنَّ مَا عَمِلَ لَهُ وَاجِبٌ عَلَيْهِ - وَكَأَنَّ مَا وَنَى فِيهِ سَاقِطٌ عَنْهُ ( 19976 - 19920 ) [ ترجمه ] « دانا كسى است كه ارزش خود را بداند ، ومرد را همين ناداني بس كه قدر خود را نشناسد ، دشمنترين مردان نزد خدا بنده‌اى است كه خداوند أو را به خودش وا گذاشته است ، چنين كسى پا از راه راست بيرون مىنهد ، وبىرهنما ودليل حركت مىكند ، اگر براي كار در كشتزار دنيا خوانده شود ، به كار مىپردازد ، واگر براي عمل در كشتزار آخرت دعوت شود سستى مىورزد ، گويا آنچه را براي آن كار مىكند ( دنيا ) بر أو واجب است ، وآنچه نسبت به آن سستى مىكند ( آخرت ) از أو ساقط شده است . » ( 19923 - 19920 ) [ شرح ] امام ( ع ) در اىن خطبه دانا را منحصر فرموده به كسى كه قدر خود را بشناسد ، ومراد از قدر ، اندازه وارزش أو در مملكت خدا وموقعيّت أو در قلمرو عالم وجود است ، وچون اين شناخت مستلزم اين است كه انسان مناسبت خود را با آفريدگان عوالم وجود درك كند ، وبداند كه أو در جرگهء كدامين آفريدگان است ، وبراي چه منظورى وجود يافته است ، ناچار چنين كسى عالم ، واز دانش لازم